Bir elektrik motorunu yalnızca kontaktörle çalıştırmak mümkündür; ancak motoru aşırı akıma karşı korumak için devrede bir elemana daha ihtiyaç vardır: termik röle. Bu yazıda termik rölenin ne olduğunu, nasıl çalıştığını, üzerindeki butonların ne işe yaradığını ve doğru rölenin nasıl seçileceğini anlatıyoruz.
Termik Röle Nedir?
Termik röle, motor devrelerini aşırı yük akımına karşı koruyan bir koruma elemanıdır. Termik röleler TS EN 60947-4-1 standardına göre 93 A'e kadar üretilmektedir.
Termik röle kontaktöre ait bir eleman değildir. Fakat termik röle ile donatılan bir kontaktör çok daha kullanışlı ve faydalı bir cihaz hâline gelir ve görev alanı genişler. Kontaktöre bir termik röle eklendiğinde hem kontaktöre bağlı tüketici aşırı akıma karşı korunur hem de kontaktörün kendisi aşırı akımın yol açtığı aşırı ısınmanın tahribatından korunmuş olur.
Termik Röle Nasıl Çalışır?
Termik röleler ana akım yoluna seri bağlanır ve tüketicinin çektiği akımın termik (ısıl) etkisini sürekli olarak denetler. Bunun için bimetal çubuklardan yararlanılır.
Bimetal, ısıl genleşme katsayıları farklı iki metalin birleştirilmesiyle elde edilir. Motorun çektiği akım ayarlanan değerin üzerine çıktığında bimetaller ısınarak bükülür ve açma mekanizmasını tetikler. Bu durumda rölenin yardımcı kontağı kontaktörün bobin devresini keser, kontaktör bırakır ve motor şebekeden ayrılır. Akım ne kadar yüksekse bimetal o kadar hızlı ısınır; bu nedenle termik röle büyük aşırı yüklerde daha kısa, küçük aşırı yüklerde daha uzun sürede açma yapar.
Termik Röle Üzerindeki Butonlar ve İfadeler
- Reset butonu: Otomatik (AUTO / A) veya manuel (H) konuma getirilir. Otomatik konumda bimetaller soğuyunca yardımcı kontak ilk konumuna geri döner, kontaktör çeker ve motor yeniden çalışır. Manuel konumda ise bimetaller soğuduktan sonra devreyi tekrar devreye almak için reset butonuna basılması gerekir.
- Test butonu: Test butonuna basıldığında motor kontaktörü devreden çıkarılır; devreyi kapayan kontak işleme geçmez. Test butonu çekildiğinde kesen kontak açılır ve kapayan kontak kapanır. Bu sayede rölenin açma işlevi mekanik olarak denenebilir.
- Stop [0] butonu: Acil durumlarda stop butonuna basılarak motor devre dışı bırakılır ve oluşabilecek tehlikeli durumların önüne geçilir.
Termik Röle Nasıl Seçilir ve Ayarlanır?
Doğru termik röle seçiminde en önemli ölçüt, korunacak motorun etiketindeki nominal akımdır. Seçilen rölenin ayar sahası bu değeri kapsamalı, röle kadranı da motorun nominal akımına ayarlanmalıdır. Ayar değeri gereğinden yüksek tutulursa motor yeterince korunmaz; gereğinden düşük tutulursa röle normal çalışmada gereksiz yere açma yapar.
- Ayar sahası: Motorun nominal akımı, rölenin ayar sahasının içinde (tercihen orta bölgesinde) kalmalıdır.
- Kontaktör uyumu: Termik röle, kullanılacak kontaktörün gövde boyutuna ve bağlantı yapısına uygun olmalıdır.
- Yardımcı kontaklar: Kumanda devresinde kullanılmak üzere genellikle 1 NA + 1 NK yardımcı kontak bulunur; NK kontak kontaktör bobin devresine, NA kontak ise arıza ikaz lambası gibi sinyal devrelerine bağlanır.
JRS2 ve STR Serisi
JRS2-63 termik rölenin teknik özellikleri şöyledir: çalışma metodu termik, yardımcı kontak sayısı 1 NA + 1 NK, nominal işletme gerilimi (Ue) 380 V. STR serisinde ayar sahaları STR13 için (0,10 – 0,16) A ile (17 – 25) A arası; STR23 için (23 – 32) A ile (28 – 36) A arası; STR33 için (23 – 32) A ile (80 – 93) A arasıdır.
STR13, STR33, UKH-12M/3, UKH-22 ve UKH-85 serilerindeki tüm modelleri ayar sahalarıyla birlikte Şalt Ürünleri sayfamızdaki termik röle tablosunda karşılaştırabilirsiniz.
Doğru Röle İçin Ekibimiz Hazır
Motorunuza uygun termik röleyi, kontaktör ve motor koruma şalteri seçimini birlikte yapmak için bizimle iletişime geçin; ihtiyacınıza uygun ürün ve teklif için ekibimiz size dönüş yapsın.
